Primera lectura del año 2021

Primera lectura del año y no me extraña en absoluto por qué prefiero a Borges a Girondo (si tuviera que elegir uno de ellos, claro). No es que sea malo. ¡No! ¡Para nada! Al contrario, es muy (diría demasiado) progresista para su época pero ¡Borges es otra cosa! Y sólo digo esto porque había un tipo de rivalidad entre ellos y a Borges nunca le gustó mucho ni a él ni su forma de escribir.

Cosmopolita, casado con una noruega y haber viajado mucho, se centra más en lo que ve y lo expresa de manera poética. Así, algunos dirían que es más un cronista que un poeta. Creo que eso es lo que también pensó Borges de él...

Entonces, ese sería Oliverio Grondo y acabo de leer un libro suyo (bilingüe: español-griego): "Veinte poemas para ser leídos en el tranvía".

ANYWHERE COULD BE SOMEWHERE

Πριν δυο χρόνια συμμετείχα σ' ένα πρότζεκτ της Lisi Prada για τον πόλεμο στη Συρία το οποίο έλαβε μέρος σ' ένα φεστιβάλ στο Βερολίνο. Σ' αυτό το πρότζεκτ μετέφρασα και διάβασα τον Αμερικανό ποιητή Mark Strand (δυο ποιήματά του) σε μια σύνθεση καλλιτεχνική και ευφυή, όπως θα δείτε στο βίντεο-έργο της.
Για κάποιο λόγο -όχι δύσκολο να τον καταλάβει κανείς- αυτές τις μέρες θυμήθηκα αυτά τα ποιήματα και γενικά όλο το πρότζεκτ και σας το παραθέτω εδώ.

“ANYWHERE COULD BE SOMEWHERE

I might have come from the high country,
or maybe the low country,
I don’t recall which.
I might have come from the city,
but what city in what country
is beyond me.
I might have come from the outskirts of a city
from which others have come
or maybe a city from which only I have come.

Who’s to know?
Who’s to decide if it rained or the sun was out?
Who’s to remember?

They say things are happening at the border,
but nobody knows which border.
They talk of a hotel there,
where it doesn’t matter if you forgot your suitcase,
another will be waiting,
big enough,
and just for you.” 

M.S.

https://vimeo.com/261667740?fbclid=IwAR2dlZNpZGm3FRKJjmw-yp9QbvsIFX48S2O_IRiX5kqX1nwM3VnSJlVs6Y0

ξι.

Γιατί να διαβάζουμε τους κλασικούς

Ένα παλιότερο αρθράκι μου σχετικά με τους κλασικούς και την αναγκαιότητα της ύπαρξής τους στη ζωή μας μέσα από τις αναγνώσεις των βιβλίων τους, μπορείτε να βρείτε εδώ.

Εν μέσω πανδημίας, μένουμε σπίτι και διαβάζουμε...όσο μπορούμε περισσότερο, κλασικούς ή/και όχι τόσο κλασικούς. Κρατάμε την επαφή με τον εαυτό μας την οποία τόσο απλά και όμορφα μας τη δίνει η επαφή με τα βιβλία όσο μπορούμε περισσότερο και καλύτερα. 

Κι αυτό θα περάσει αλλά ας βγούμε δυνατότεροι και σοφότεροι απ' αυτή την ιστορία. 

ξι.

Lo obvio se viola

Ayer tuve una conversación con un amigo sobre las cosas increíbles que pasan hoy día y las cuales no podemos comprender ni aceptar. Mi interlocutor que estaba en Europa y más concretamente en Grecia, dijo que no entendía cómo podían (los gobiernos) dejar a sus pueblos así (o sea tan humillados y despreciados, teniendo hambre, pobres, sin casas, con sus pensiones cortadas y los sueldos tan bajos...etc...) y yo, que en aquel momento mi mente viajó instantáneamente a Siria, dije que no podía entender como es posible tener/hacer guerras en el siglo 21. Cosas diferentes o decíamos las mismas cosas? Pues, finalmente coincidimos en la misma opinión... No podíamos aceptar el hecho de que lo obvio se viole.

...y luego nos preguntábamos...pero de modo un poco más filosófico...y más retóricamente...: ¿qué podemos hacer? No es que somos muchos contra pocos. Ni lo contrario: pocos contra muchos. Es que somos todos contra todos y aquí he el problema.

----

Χθες είχα μία κουβέντα μ' έναν φίλο σχετικά με τα απίστευτα πράγματα που συμβαίνουν στις μέρες μας και τα οποία δεν μπορούμε ούτε να καταλάβουμε αλλά ούτε και να δεχτούμε. Ο συζητητής μου που βρισκόταν στην Ευρώπη και πιο συγκεκριμένα στην Ελλάδα, είπε ότι δεν καταλάβαινε πώς μπορούν (ενν. οι κυβερνήσεις) να αφήνουν το λαό έτσι (δηλαδή ταπεινωμένο και παρατημένο, να πεινάει, φτωχό, χωρίς σπίτι, με τις συντάξεις του κομμένες και με μισθούς πείνας κτλ...). Κι εγώ, που το μυαλό μου εκείνη τη στιγμή ταξίδεψε στιγμιαία στη Συρία, είπα ότι δεν μπορούσα να καταλάβω πώς είναι δυνατόν να γίνονται/έχουμε πολέμους τον 21ο αιώνα. Λέγαμε διαφορετικά πράγματα ο καθένας ή μήπως λέγαμε τα ίδια; Τελικά καταλήξαμε στην ίδια άποψη: δεν μπορούσαμε να αποδεχτούμε το γεγονός ότι τα αυτονόητα καταπατούνται. 

Κι έπειτα αναρωτιόμασταν, αλλά με διάθεση περισσότερο φιλοσοφική και ρητορική, "και τι μπορούμε να κάνουμε"; Δεν είναι ότι είμαστε πολλοί εναντίον λίγων, ούτε το αντίθετο: λίγοι εναντίον πολλών. Είναι ότι είμαστε όλοι εναντίον όλων και αυτό είναι το πρόβλημα. 

ξι.

θα σου φανεί

αστείο, γελοίο, κοινός τόπος ή ο,τιδήποτε άλλο 
μπορεί
αλλά 
με ανακουφίζει ο άνθρωπος που σιωπά για ν' ακούσει
τον άλλον να μιλά
έστω και για πέντε λεπτά.

ξι.

οι επιζήσαντες

Αμφισβητώ τη δημιουργία (και παγίωση) μιας κατάστασης 
η οποία προέρχεται από την [κρίση] μιας ανύπαρκτης παιδείας. 

ξι.

Τι είναι;

τη μία μέρα φτιάχνεται
την άλλη δεν δουλεύει
την τρίτη κουβεντιάζεται 
την πέμπτη να κατέβει

για κάτι άλλο φτιάχτηκε
μα μόνο εμπόδια φέρνει

γελάει ο κόσμος βάναυσα
χαιρέκακα χλευάζει

περιθώριο δεν άφησε 
την έκτη να δουλέψει

ΤΙ ΕΊΝΑΙ?

ξι.

Παιδεία

Εσύ 
Εσύ που ξεχειλίζεις από χαρά κι από παιχνίδια
τι χαρές και τι φωνές φωνούλες
φωνούλες φωνάρες φωνασκίες
σκουξίματα από τα βάθη των σπηλαίων

Εσύ
Εσύ που δεν σου λείπει τίποτα και που όλα τα έχεις 
μιλάς και μιλάς 
μιλάς και μιλάς κοιτάς με μάτι θολό
με μάτι τρελό από τρέλα κι ευτυχία και κακία

Εσύ 
Εσύ που πέφτεις χαμηλά για να βλέπεις καλύτερα 
και τρίβεις την πλάτη σου στο χώμα από αγαλλίαση
έμπλεος ενθουσιασμού τρίβεις μετά τα χέρια σου 
χαιρέκακα γελάς κι ο χώρος γεμίζει υποκρισία.

Ω, μα αλήθεια, τι παιδεία!

ξι.

Δον Κιχώτης

Γιορτάζουμε τα 400 χρόνια από τον θάνατο του Μιγκέλ ντε Θερβάντες (αν και πάντα πίστευα ότι τα γενέθλια πρέπει να γιορτάζουμε και όχι τους θανάτους) κι εδώ ένα ποίημα που έγραψα για τον Δον Κιχώτη και με το οποίο συμμετείχα σε σχετικό διαγωνισμό (χωρίς τύχη, δυστυχώς).

Καθώς όρος του διαγωνισμού ήταν η δημιουργία ε­νός λιλ­λι­πού­τει­ου λο­γο­τε­χνι­κού εί­δους μέ­χρι 150 λέ­ξεις (α­νώ­τα­το ό­ριο, του τί­τλου, που ήταν υ­πο­χρε­ω­τι­κός, συμ­πε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου) που να έλ­κει την έμ­πνευ­ση α­πό κά­ποι­ο κε­φά­λαι­ο, πε­ρι­στα­τι­κό, ή ι­δέ­α των δύ­ο τό­μων του εν λό­γω βι­βλί­ου, να σημειώσω εδώ ότι το πεζοποίημα που έγραψα το εμπνεύστηκα από τον πρώτο τόμο του Δον Κιχώτη (εκδόσεις Πατάκη, 7η έκδοση, Σεπτέμβριος 2014) και συγκεκριμένα από το κεφάλαιο 11 του δεύτερου βιβλίου ("Το περιστατικό που είχε ο Δον Κιχώτης στους γιδοβοσκούς", σελίδες 118-126). 

Όπως και η ίδια αναφορά του Θερβάντες (μέσα από τις σκέψεις του Δον Κιχώτη) στην χρυσή (ενν. παλιά) εποχή όπου όλα ήταν πιο καλά, πιο αγνά, πιο δίκαια και πιο ηθικά, έτσι και τα δικά μου μάτια μπόρεσαν να δουν το ίδιο πράγμα και να φτιάξουν αυτό το πεζοποίημα που ακουμπάει τόσο στο συγκεκριμένο κεφάλαιο του Δον Κιχώτη όσο και στο Έργα και Ημέραι του Ησιόδου, όπως εξάλλου νομίζω ότι έκανε και ο ίδιος ο Θερβάντες όταν έβαλε τον Δον Κιχώτη να αναπολήσει και να νοσταλγήσει τις παλιές, καλές...χρυσές...εποχές (κάποιος λόγος υπάρχει που λέγονται "χρυσές", έτσι δεν είναι; ). Τότε δηλαδή που οι θεοί έπλασαν ανθρώπους, ημίθεους και ήρωες από το ίδιο υλικό υπονοώντας ότι ο άνθρωπος έχει την επιλογή να γίνει καλός ή κακός. 

Σημείωση: Ο Ησίοδος αναφέρει στο έργο του ότι δημιουργήθηκε πρώτα η χρυσή γενιά, που ήταν η τελειότερη και ευτύχησε. Όταν αυτή έφυγε από τη γη, οι θεοί έπλασαν την αργυρή, που ήταν πολύ υποδεέστερη της χρυσής. Όταν πέρασε κι αυτής ο χρόνος, έπλασαν την τρίτη γενιά, από χαλκό, που ήταν ακόμα χειρότερη. Οπότε την επόμενη γενιά οι θεοί φρόντισαν να την φτιάξουν καλύτερη και έτσι η τέταρτη φυλή η γενεά των ανθρώπων ήταν αγαθοί άνθρωποι και ήρωες, που έγιναν ημίθεοι. Είναι αυτοί που πολέμησαν στον Τρωικό πόλεμο για την ωραία Ελένη. Τέλος, οι Θεοί έπλασαν την πέμπτη φυλή η γενιά όπου ο Ησίοδος αφήνει να εννοηθεί ότι είναι η τωρινή και την οποία περιγράφει με τα μελανότερα χρώματα καθώς είναι η γενιά στην οποία χάνεται ο σεβασμός για το γονιό, δεν επαινείται ο αγαθός αλλά ανταμείβεται ο ισχυρός, η Νέμεση και η Αιδώς αποχωρούν πλέον από τη συντροφιά των ανθρώπων και αναζητούν καταφύγιο κοντά στους θεούς, αφήνοντας τους αδύναμους ανθρώπους στη μοίρα τους, ανυπεράσπιστους απέναντι στην ισχυρή εξουσία ή το άδικο).

ΣΤΟ ΚΈΝΤΡΟ ΤΟΥ ΜΥΑΛΟΥ 

Στο κέντρο του μυαλού 

-εκεί κατά τα μεσάνυχτα 

σ’ αργυρούς ουρανούς 

και χάλκινες ώρες- 

η χρυσή μου ιδέα τρέμει μην γίνει σιδερένια 

Μην φοβάσαι 

και μην ξεχνάς να θυμάσαι ότι 

η χρυσή σου ιδέα είναι μεγάλη 

και σαν μεγάλη 

στέκεται και ορθώνεται 

σταθερή και άξια 

μπροστά 

σε κάθε χρώμα κι υλικό 

Εκεί 

Στο κέντρο του μυαλού 

-κατά τα μεσάνυχτα 

σ’ αργυρούς ουρανούς 

και χάλκινες ώρες- 

η σκέψη ρίχνει άγκυρα 

στον βυθό της ηθικής 

οι ουρανοί γεμίζουν ώρες 

κι οι ώρες με ελπίδα 

το κακό γίνεται καλό 

το άδικο δίκαιο 

το ψέμα αλήθεια 

η μοχθηρία αγαθοσύνη 

και μια φωνή ακούγεται εντός σου: 

τραγουδάτε μου και αφήστε με 

αφήστε να ονειρεύομαι 

να τρώω βελανίδια 

-ως άλλος Δον Κιχώτης- 

Ω, των εποχών χρυσές Γενεές.

-

too to

young die

κοινά πράγματα δηλαδή

συνηθισμένα

ξι.

Γνωριμία με τον Νάνο

Ψάχνοντας κάποια ράφια της βιβλιοθήκης λίγο ξεχασμένα, βρήκα ένα παλιό τετράδιο, από το 1997, σε άριστη, ωστόσο, κατάσταση. 

Στις πρώτες, κάμποσες σελίδες του, είχα γραμμένα κάτι αγγλικά από την τάξη του Proficiency, αρκετό καιρό μετά το δίπλωμα που είχα πάρει [το δίπλωμα το πήρα το '95 αν θυμάμαι καλά, αλλά για κάποια χρόνια μετά ευτυχώς είχα την όρεξη και τη δυνατότητα (και πολυτέλεια για κάποιον που αγαπά τις ξένες γλώσσες και δη τα αγγλικά) να παρακολουθώ το μάθημα του αγαπημένου μου καθηγητή, του κυρίου Λύτρα, του Δημήτρη Λύτρα, καθηγητή και Δάσκαλου, με το δέλτα κεφαλαίο. Στις τελευταίες σελίδες του τετραδίου, και ανάποδα γραμμένα, ωσάν να ήμουν αραβίδα, βρήκα τις ερωτήσεις που είχα συγκεντρώσει να κάνω -μερικά χρόνια αργότερα, το 2010- στον Νάνο Βαλαωρίτη σχετικά με τη διπλωματική εργασία του μεταπτυχιακού μου. 

Μία από αυτές τις τρεις σελίδες παραθέτω εδώ, γιατί πρώτα απ' όλα συγκινήθηκα που τις βρήκα, που δεν τις είχα πετάξει, που θυμήθηκα ξανά εκείνη την περίοδο και εκείνες τις στιγμές. Και θυμάμαι σαν χθες το άγχος που είχα όχι απλώς για να τον συναντήσω, αυτό δεν το συζητώ, αλλά για να τον πάρω τηλέφωνο να του πω ότι τηλεφωνώ εκ μέρους του τάδε καθηγητή μου ο οποίος μου πρότεινε να σας τηλεφωνήσω για να κάνουμε, αν μπορείτε, μια συνάντηση και να σας ρωτήσω κάποια πράγματα για το έργο σας (ένα συγκεκριμένο έργο με το οποίο ασχολούμουν μεταφραστικά τότε και το οποίο εξέδωσα πρόσφατα) αλλά και για τον υπερρεαλισμό γενικότερα, για τον οποίο σε μεγάλο βαθμό είχα πλήρη άγνοια τότε.

Δεύτερον, μου άρεσε το ύφος των ερωτήσεων που είχα σκεφτεί να κάνω γιατί τις συνόδευα (ενν. τις ερωτήσεις) με σκέψεις και σχόλια σχετικά με αυτό που ρώταγα κάθε φορά, οπότε βρήκα τώρα ένα επιπλέον ενδιαφέρον ως προς τον τρόπο που σκεφτόμουν. Με άλλα λόγια, και με λίγα λόγια για να μην κουράζω περισσότερο, είναι κάτι που θέλω να μοιραστώ μαζί σας.

Παρένθεση: ωραία σκεφτόμουν. Μου άρεσε. Νοσταλγώ λίγο εκείνη την εποχή, των πανεπιστημίων. Όμως προχώρησα, και αυτό είναι το ζητούμενο, να προχωράς, να εξελίσσεσαι και τώρα χαίρομαι τόσο πολύ, τόσο μα τόσο μα τόσο πολύ, που το μεταπτυχιακό υπήρξε η αφορμή για να γνωρίσω τον Νάνο τον Βαλαωρίτη και που τώρα πια μετράμε ήδη πέντε (πάμε για τον έκτο) χρόνο γνωριμίας και, πλέον, φιλίας. Αυτά τα ολίγα είχα να σας πω.

~Καλό απόγευμα~~

ξι.

Café griego

Buenos días con un café griego.

ξι.

Προσπάθειες

Υπάρχουν προσπάθειες και προσπάθειες.

Hay esfuerzos y esfuerzos.

ξι.

Το 2015 αποφασίζει η σκούπα

Παρακαλώ, περάστε, καθίστε, θα πάρετε κάτι, τι να σας φέρω;

Και αχ...ναι! Έτσι έτσι όπως τα βλέπετε ακριβώς είναι τα πράγματα...

Η κυρία που μας καθαρίζει εδώ εις τας εξοχάς έχει καιρό να περάσει.

Δυστυχώς περνάει μόνο όταν το αποφασίσει η σκούπα της. Και ναι ναι στους καύσωνες δεν το αποφασίζει. Την φέρνουν μόνο τα μποφόρια. 

Ε ναι πάλι καλά. Το συζητάς, καλή μου; Στον μεσαίωνα του 2015 που ζούμε πάλι καλά να λες...

ξι.

22/05/1959

Μπέρθντεϊ γουίσιζ

όλες οι σκέψεις του μυαλού αυτού του κεφαλιού

ραίνουν με γλαδιόλες και νότες

ιδιοτελώς και μη

στην εκπνοή του χρόνου της μέρας αυτής

εσένα 

ιδανική ιδεατή αληθινή κι απτή -ατόφια

Ιδέα.

ξι.

Θάλασσα στην πόλη

Μια θάλασσα στην πόλη

~Καλημέρα σας~~

ξι.

Siria

"En el centro de un ojo me descubro;
no me mira, me miro en su mirada.

Se disipa el instante. Sin moverme,
yo me quedo y me voy: soy una pausa. "

pero por desgracia ...

"Si tú me dices "¡Ven!" todo -NO- lo dejo" ...

Una "mezcla" de dos poetas favoritos míos, de Octavio Paz y de Amado Nervo, ya que estos dos poemas se me han ocurrido al oír esta noticia. Y me siento -¡cómo me siento de verdad! y ¡lo siento!- tan responsable.

~Buenas noches~~

Siria

ξι.

Διαδρομές

En tus atardaceres morados, tú piensa en un verde futuro.

Στα μοβ σου απογεύματα, εσύ σκέψου ένα πράσινο μέλλον.

ξι.

Κορίτσι με όνομα

Σήμερα στο βιβλιοπωλείο της γειτονιάς
την είδα για πρώτη φορά 
λες κι είχα ραντεβού μαζί της
μπήκε μέσα με τη μητέρα της και την αδελφή της
ήταν τόσο γλυκιά τόσο καλή 
τόσο όμορφη
την ρώτησα πώς τη λένε
"Σεράνια", μου είπε
"Είσαι η πρώτη που την ρωτάει το όνομά της" 
μου είπε η μητέρα της 
"Μα είναι δυνατόν, σκέφτηκα, τέτοιο αγγελούδι 
και μόνο εγώ σκέφτηκα να της πιάσω κουβέντα 
και να την ρωτήσω πώς τη λένε; "
έπειτα έφυγα βιαστικά 
γιατί έτσι έπρεπε δυστυχώς
λόγω μιας κακιάς υποχρέωσης
τόσο αποσβολωμένη από την ομορφιά της
τόσο σαστισμένη και πόσο δυστυχισμένη 
που δεν είχα καταφέρει ν' ακούσω 
καθαρά τ' όνομά της
Σεράνια ή Σεράινα
αλλά τώρα είχα ήδη φύγει μακρυά της
λόγω μιας κακιάς υποχρέωσης.

Σεράνια, είσαι σκέτη ευλογία
και μόνο ευλογία
όπως όλα τα παιδάκια του κόσμου

Σ' ΑΓΑΠΩ

ξι.

το Δέντρο

Αυτό είναι το ρετρό χριστουγεννιάτικο δέντρο της πολυκατοικίας της Φαλήρου, της οδού Φαλήρου. 
Φυσικά δεν είναι το μοναδικό ούτε στην πολυκατοικία, ούτε στην Φαλήρου, και σίγουρα δεν είναι το ομορφότερο: κάποιοι θα το πουν παλιομοδίτικο, κάποιοι πολύ φορμαλιστικό, άλλοι μπορεί μπανάλ ή απλώς πολύ μικρό ή ...τίποτα απ' όλα αυτά ή μπορεί και όλα αυτά μαζί. 
Είπαμε όμως είναι ρετρό, και τα ρετρό τα αγαπάμε όπως και να 'ναι.

Ο τίτλος, λοιπόν, είναι το ρετρό χριστουγεννιάτικο δέντρο ή το χριστουγεννιάτικο δέντρο της πολυκατοικίας. Διαλέγετε και παίρνετε. Α ναι! Και επί τη ευκαιρία, επειδή ξεχάστηκα λίγο λόγω πλατιάσματος, μην νομίζετε ότι δεν θα το πω... θα το πω... 

Μέρι Κρίστμας!

ξι.